Human & Rousseau

Sign up for our newsletter!

Bookmark with...

About this book

Kortetjies en 'n lange | Short Stories & Fiction Anthologies

PG du Plessis

When it comes to storytellers, PG du Plessis is well known and respected. Not only on TV or off-stage, but also in newspaper columns and in the collections that have already appeared in book form. Many of the stories were reworked for TV and took form in a different medium (such as the immortal series Koöperasie-stories). Het olifante elmboë en Neklis, two of his earliest collections of short stories, will now collectively be republished under a new title (and with new stories added).

The title of the compilation is derived from the old party-line ring tones of crank-handle telephones: Kortetjies en ‘n lange, or “Short ones and a long one”. But it is more than just a republication, because PG has, in his own words, “tampered with some stories” – among them those that he told during his stage performances (first with Alexa Strachan and later with Ollie Viljoen, Valiant Swart and
Pietman Geldenhuys).

He says that some of them he has rewritten somewhat in the real narrative style of the stage, exaggerated and changed – because the restrictions of the newspapers and magazines were lifted. They therefore read differently, lighter and sometimes too elaborate to be understood at first hearing. Those that have been tampered with therefore do not resemble well-made, crystallised short stories in the least.

Perhaps one can call them, in the true sense of the word (once again from PG’s mouth) real word-of-mouth narratives. But the long is also there: a full-blooded short story with one foot in the Anglo-Boer War and the other between 1948 and today. Its title is “Ons mond” and not a single change was made to it because the story – according to PG – is too true to life and complete in itself.

Reviews

Die Burger
Wium van Zyl

22/02/2010

Die titel van P.G. du ­Plessis se Kortetjies En ’n Lange verwys volgens die omslag na die belkodes op ou plaas­lyne. Dit wek vir my ­on­willekeurig die vraag: Vir wie is die lui? Sekerlik kan diegene wat sy Koöperasiestories geniet het hul ore spits. Maar op ’n plaaslyn luister nie net die op­geroepte nie! Bowendien bevat die bundel ook verhale van ’n heel ander aard.

Dit behels ’n samevoeging van twee vroeëre Du Plessis-bundels: Het Olifante Elmboë? (1987) en Neklis (1993). Volgens die ­omslag het die skrywer wel “aan party van die stories gepeuter”, veral om dit ’n “rêrige verteltrant” te gee. Twee nuwe verhale is ten slotte toegevoeg. In hul ­uiteen­lopendheid verteenwoordig laasgenoemde wel die aard van die orige stuk of 65.

Die eerste een, “Beroking”, volg die trant van vele Koöpe­rasie­stories. Dit sluit allemans­filo­sofieë in soos die volgende (na aanleiding van ­kakiebos): “Hoe onaangenamer en hoe meer nikswerd, hoe ­vroeër teel mens, dier en plant. Dis ’n wet van die ­natuur. Die aanteeldrang, lyk dit my, is ­altyd direk gekoppel aan on­bruikbaar­heid. Dis soos onkruid in die droogte: hulle skiet saad voor hulle behoorlik blare gemaak het.”

Die storie neem dan sy loop na die probleem van bye wat op ­on­gemaklike plekke nesmaak en die wonderraat van die byeboer Maans en sy daggarokende ­helper “ou ­Julius”. Laas­genoem­de het oor die jare só deurdrenk geraak van sy rokery dat hy selfs “dagga-essens” sweet! Sy metode is om al rokende op die weerstandige ­in­sekte af te stap en hulle buite weste te blaas. Wanneer die ver­teller dit self wil beproef, skraap die polisie hom met sy gerf on­wettige plante en beland hy voor die landdros Wiid (met sy in dié verband ironiese naam). Laas­genoemde strenge regsman dwing ver­volgens die verteller om sy verskoning só te illustreer dat dit sommer ook ’n byeprobleem by die landdros­woning uit die weg kan ruim.

Die uiteinde is egter dat alle regspraak tydelik in die war gestuur word en die betekenis van die term “bybedoelings” opnuut uitgebrei word. Dit is dus ’n ­tipiese streek­verhaal waarby die “gewone mens” met sy kwetsbare eiesoortigheid teen die tot onder­horig­heid dwingende oormag van buite te staan kom en dan desondanks deur ’n kwinkslag ’n skaterende ­oor­winning behaal.

Hierteenoor is “Ons mond” ’n verhaal van groot erns, ’n ver­telling oor “die eeu wat ons lot was om te bestryk”, die 20ste eeu.

Drie geslagte Afrikaners kom aan die woord. Die jonger “ek”-verteller ontdek geleidelik die wapenfeite van die familie, die manier waarop die gene voort­beweeg, maar ook die onmoontlike lang tyd wat die kollektiewe bewussyn ’n psigo­logiese wond kan laat bly bloei. Die oerbron is hier die oupa met sy ­uiterlike lit­tekens wat elkeen verbindbaar is met kwessies in sy verlede, veral die Anglo­-Boere- oorlog. Op ’n vroeë sta­dium noem hy teenoor sy klein­seun: “Oupa het klaar gehuil, my kind … ná onse oorlog”. Kort voor die einde vind die nou volwasse seun pas uit waaroor dit presies was en ook watter oënskynlik vergete lit­teken hy oor sy wang dra. Die ­belangrike kommentaar word tussendeur gegee deur die ver­teller se vader, hoofsaaklik aan die hand van (die ironies genoeg Engelse) woorde uit Tennyson se “Morte d’Arthur” en veral die verwysing daarin na ’n “grievous wound”. Die “ek” sien ten slotte in dat sy eie mond ’n kopie word van sy oupa s’n en ook dié se wond herhaal. Terselfdertyd besef hy dieselfde volk van gegriefde gewondes het in die afgelope eeu self weer ’n soortgelyke proses by andere aan die gang gesit wat ­lyding tot selfs op sy agterkleinkinders afgeroep het. Die verhaal bied dus nie slegs onthulling oor die verlede nie, maar ook ’n skrikbeeld oor hede en toekoms.

Die vroliker verhale is eintlik dié van ’n belangrike skrywer wat speel. Vergelyk maar die ­volgende karakterisering van die hopelose erns by die smart­kundige Sarah Crafford: “die Craffords is humorlose mense met pyngesiggies en knypsiele, en sy’t in erns ingetrou”. Of van die mooi hippie-meisie: “En as sy hoes, hou die vibrasie van die rok op twee puntjies nog ’n rukkie aan”… ’n Groot verskeidenheid lewensprobleme word aangesny soos interkulturele gesprekke (“Die dood se kleim”) en die ­verhouding met die Bose (“Dag-man van die duiwel”).

Vir diegene met ’n oop gemoed is daar veel te leer uit die vyf ­verhale oor die “wette van Mattewis”. “Re-in-kar-nasie” is weer ’n insekverhaal wat wyle Anton Koolhaas tot in sy snorhare jaloers sou ­gelaat het. Soms is daar egter wel ’n patroonmatigheid te sien, iets wat al in Koöperasie­stories voorkom, byvoorbeeld dat ’n vreemde stelling in die eerste opgewerp word om dan in die res van die teks te “behandel”.

Kortetjies En ’n Lange is nie ’n boek om in een sitting deur te lees nie, maar iets vir die bedkassie, ’n luitoon wat alle lesers graag die gehoorbuis sal laat lig.

TAFELBERG-UITGEWERS, KAAPSTAD. (SAGTEBAND, 286 BLADSYE, ISBN 978-0-624-04810-7.)

Wium van Zyl is verbonde aan die UWK se ­departement Afrikaans en ­Nederlands

Buy this book

Available at:

Price:


More information

Kortetjies en 'n lange | Short Stories & Fiction Anthologies


Author: PG du Plessis
Category: Short Stories & Fiction Anthologies
ISBN: 9780624048107
Date Released: 10 September 2009
Price (incl. VAT): R 250.00
Format: Soft cover, 284pp

About this author

PG du Plessis


Pieter Georg (PG) du Plessis was born on 14 July 1934 in Boshof in the Free State. He matriculated at the Hoër Volkskool in Heidelberg. In 1955 he obtained a BA...